Atrakcje pod Warszawą

Jedną z głównych atrakcji Zegrzynka jest Wąwóz Szaniawskiego i ukryte w nim ruiny zabytkowego Dworku Szaniawskiego. Niestety po modrzewiowym dworze zostały tylko prowadzące do niego betonowe schody z lat 20, ale i tak warto poznać bogatą i fascynującą historię tego miejsca. 

Rezerwat Przyrody Wąwóz Szaniawskiego

Ruiny Dworu Szaniawskiego otoczone są przez Wąwóz Szaniawskiego, który został tak nazwany od nazwiska znanego polskiego dramaturga, felietonisty i pisarza Jerzego Szaniawskiego, który urodził się i mieszkał w nim przez wiele lat. Władze gminy uczciły pamięci pisarza i na kamiennym głazie, który znajduje się przy betonowych schodach prowadzących do ruin, zamontowano tablicę upamiętniającą życie i twórczość pisarza. Obok kamiennego głazu znajduje się też tablica informacyjna ze starymi zdjęciami i ławeczka, na której można odpocząć.

Wąwóz Szaniawskiego to leśny rezerwat przyrody o powierzchni 11,5 ha, który został  utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 16 października 1979 r. W 2011 roku został powiększony do 13,9312 ha. Położony jest 40 km od Warszawy, a jego główną atrakcją jest utrwalony przez roślinność wąwóz erozyjny, z porastającym cały teren lasem grądowym wraz z fragmentem zdziczałego parku.

Leśny rezerwat przyrody obejmuje swym zasięgiem wysoką skarpę Doliny Narwi oraz wąwóz erozyjny, gdzie rośnie mieszany las z sosnami i dębami. Wśród innych gatunków drzew spotkać tu można klony, lipy, graby, a w podszycie – leszczynę, porzeczkę alpejską i głóg dwuszyjkowy. Dodatkowym urozmaiceniem krajobrazu jest pozostałość dawnego drzewostanu parkowego, złożonego z tuj, topoli kanadyjskich oraz robinii.

Na terenie wąwozu znajdują się aż 34 pomniki przyrody, a w tym dwa granitowe głazy. Jest to także miejsce, które zamieszkuje wiele gatunków zwierząt. Spotkać tu można  m.in. sarny, lisy, wiewiórki, bażanty królewskie oraz grzywacze. Wśród mieszkańców wąwozu znajduje się też żmija zygzakowata, która jest objęta ochroną.

Jak dojechać do Wąwozu Szaniawskiego?

Dzięki dogodnej lokalizacji, do Rezerwatu Przyrody Wąwóz Szaniawskiego można bardzo łatwo i szybko dojechać. Podróż samochodem z Warszawy zajmuje około 45 minut. Najwygodniejszą trasą jest droga nr 61, która prowadzi przez Jabłonnę, Legionowo i Zegrze Południowe.

Dla osób podróżujących z południowej części stolicy polecamy drogę 631, która prowadzi przez Rembertów i Nieporęt.

Dla osób korzystających z innych środków transportu dostępne są regularne połączenia kolejowe oraz autobusowe w stronę Zegrza.

Szlaki turystyczne

Przez teren Wąwozu Szaniawskiego przebiegają szlaki turystyczne piesze i rowerowe, będące idealną opcją dla miłośników aktywnego spędzania czasu na świeżym powietrzu. Prowadzą one przez różnorodne krajobrazy, a podążając nimi, można podziwiać prawdziwe piękno tego miejsca i cieszyć się bliskim kontaktem z naturą.

Jadwisin, PKS - Komornica - szkoła, ZTM

Żółty szlak turystyczny pieszy ma długość 25,8 km, a jego pokonanie zajmuje ok. 7 godzin. Trasa o dobrym oznakowaniu zaczyna się na przystanku Jadwisin, a kończy na przystanku tuż obok tamy Komornica szkoła. Na szlaku można podziwiać następujące ciekawe miejsca:

• Leśny rezerwat przyrody „Wąwóz Szaniawskiego”
• Zespół pałacowo-parkowy w Jadwisinie
• Kościół p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny
• Rezerwat „Zegrze”
• Zaporę na Narwi w miejscowości Dębe

Szlak Serocki

Żółty szlak turystyczny rowerowy ma długość 34,6 km, a jego pokonanie zajmuje ok. 2 godzin. Trasa zaczyna i kończy swój bieg na serockim rynku i jest bardzo zróżnicowana pod względem krajobrazowym. Na szlaku można podziwiać następujące ciekawe miejsca:

• Kościół p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny
• Miasto Serock
• Rezerwat „Zegrze”
• Leśny rezerwat przyrody „Wąwóz Szaniawskiego”
• Zespół pałacowo-parkowy w Jadwisinie

Wierzbica - rondo, PKS - Komornica - szkoła, ZTM

Czerwony szlak turystyczny pieszy o długości 25,3 km, a jego pokonanie zajmuje ok. 7 godzin.  Na szlaku można podziwiać następujące ciekawe miejsca:

• Zaporę na Narwi w miejscowości Dębe
• Rezerwat „Zegrze”
• Wolę Kiełpińską  
• Zespół pałacowo-parkowy w Jadwisinie
• Miasto Serock
• Kościół p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny

Jerzy Szaniawski - kim był?

Jerzy Szaniawski urodził się w Zegrzynku nad rzeką Narew w 1886 roku w rodzinie ziemiańskiej o inteligenckich korzeniach. Ojciec, Zygmunt Szaniawski, pisywał do „Przeglądu Tygodniowego”. Obaj dziadkowie Jerzego, Ludwik Wysłouch oraz Julian Szaniawski, byli powstańcami styczniowymi. W domu Szaniawskich bywali m.in. Maria Konopnicka, Klemens Junosza, Konrad Prószyński i Bolesław Wysłouch.

Po ukończeniu warszawskiego gimnazjum Szaniawski zaczął studia przyrodnicze. Debiutował w 1912 na łamach „Kuriera Warszawskiego”. Pięć lat później jego sztuka Murzyn została wystawiona na deskach Teatru Polskiego. Po sukcesie przedstawienia z Ireną Solską w roli głównej Szaniawski stał się wziętym dramatopisarzem. W latach 20. napisał m.in. Lekkoducha, Ptaka, Papierowego kochanka; jego dramaty wystawiał m.in. teatr Reduta Juliusza Osterwy. W 1924 Szaniawski napisał swą jedyną powieść – Miłość i rzeczy poważne.

Lata 30. przyniosły Szaniawskiemu uznanie środowiska, szacunek m.in. Boya-Żeleńskiego oraz liczne nagrody literackie (które umożliwiły mu wybranie w 1933 do Polskiej Akademii Literatury). W jego dramatach grali Kazimierz Junosza-Stępowski i Mieczysław Frenkiel, wystawiano je także w teatrze radiowym, służyły także jako scenariusze filmowe.

Większość swojego życia spełnił w rodzinnej posiadłości, z niewielkimi przerwami. Zyskał sławę dzięki takim dziełom, jak sztuka teatralna „Dwa teatry” oraz cykl miniatur o profesorze Tutce. Jego twórczość odzwierciedlała głęboki związek z rodziną i miejscem, które miało dla niego ogromne znaczenie.

Dwór Szaniawskiego - historia

Znajdujące się na terenie rezerwatu się ruiny XIX-wiecznego dworku rodziny Szaniawskich skrywają wiele intrygujących historii. Wśród pozostałości dworku wyróżniają się fragmenty bramy wjazdowej, schodów, piwnic oraz budynków gospodarczych.

W 1838 r. hrabia Józef Wawrzyniec Krasiński, właściciel zegrzyńskich dóbr ziemskich, polecił wybudować modrzewiowy dwór, który prawdopodobnie pełnił funkcję rezydencji wypoczynkowej.

Dwadzieścia lat później wnuczka i dziedziczka Józefa Krasińskiego, wydzierżawiała tereny wraz z dworem firmie przemysłowej. Spółka ta zbudowała nowoczesny młyn parowy, budynki administracyjne, magazyny oraz osadę fabryczną z domkami dla pracowników. Dyrektorem zakładu i zarządcą folwarku został Zygmunt Szaniawski, który mieszkał w nim wraz z żoną Wandą.

Niestety młyn spłonął w 1901 roku. Zabudowania robotnicze przekształcono w mieszkania dla letników, a sam dworek stał się centralnym punktem nowo powstałego letniska. Wanda Szaniawska wydawała smaczne posiłki i obdarowywała gości różami z własnego rosarium.

Małżeństwo Szaniawskich miało szerokie kontakty w świecie artystycznym i byli znani jako patrioci, aktywnie zaangażowani w działalność społeczną, edukacyjną i charytatywną. W ich dworku bywali m.in. Maria Konopnicka, Stefan Jaracz, Eliza Orzeszkowa, Ignacy Kraszewski, a także Bolesław Prus, którego znali osobiście. Po śmierci Wandy i Zygmunta Szaniawskich właścicielem dworku i majątku został ich syn, Jerzy Szaniawski, który opuścił dom po wybuchu II wojny światowej.

Gdy pisarz powrócił do dworku w 1950 roku, zastał dwór w bardzo złym stanie technicznym. Remont był możliwy dopiero po zakończeniu stalinizmu, kiedy to zaczął odzyskiwać stabilność finansową. Ostatecznie Szaniawskiemu udało się odrestaurować jedynie elewację budynku, podczas gdy wnętrze musiało czekać jeszcze wiele lat na potrzebne prace renowacyjne.

We wrześniu 1977 spłonął doszczętnie dworek w Zegrzynku, zamieszkiwany przez wdowę. Okoliczności nie są jasne, prawdopodobnie został podpalony przez dwóch młodych, pijanych mężczyzn, którzy wdarli się do budynku. Spłonęła także cała spuścizna po Szaniawskim, w tym liczne niepublikowane utwory.

Wartościowe źródła informacji

Historia Dworu Szaniawskiego jest bardzo interesująca. Aby ją w pełni zrozumieć, warto sięgnąć po różne źródła, które dostarczą szczegółowych informacji na ten temat. Poniżej przedstawimy kilka cennych propozycji, dzięki którym możesz znacząco wzbogacić swoją wiedzę i zapoznać się z historią tego miejsca:

1. Książki historyczne – publikacje dotyczące architektury i historii Polski często opisują różne epoki oraz zmiany architektoniczne, w tym ewolucję dworów szlacheckich.
2. Regionalne przewodniki i publikacje – zawierają rozdziały poświęcone lokalnym zabytkom, w tym dworom, dostarczając szczegółowych informacji o konkretnych budowlach.
3. Artykuły i prace naukowe – treści opublikowane w czasopismach historycznych i konserwatorskich, analizują specyficzne przypadki oraz restauracje zabytków.
4. Zasoby online – strony internetowe poświęcone dziedzictwu kulturowemu często oferują fotografie oraz szczegółowe opisy historyczne, które mogą okazać się pomocne.
5. Archiwa lokalne i muzea – lokalne archiwa i muzea mogą posiadać dokumenty, zdjęcia oraz inne materiały źródłowe dotyczące historii Dworu Szaniawskiego.

Hotel w Zegrzynku

Tuż obok Wąwozu Szaniawskiego, nad samym brzegiem rzeki Narew znajduje się Klub Mila Zegrzynek. Na miejscu czekają komfortowe noclegi w przytulnych pokojach oraz drewnianych domkach letniskowych, restauracja z menu a’la carte, teren zieleni z hamaki i placem zabaw dla dzieci oraz wypożyczalnia sprzętu wodno-rekreacyjnego oferująca czarter jachtów żaglowych i motorowych oraz kajaki, rowerki wodne, motorówki, rowery MTB.

Klub Mila Zegrzynek jest idealną propozycją na spędzenie wolnego czasu z dala od miejskiego zgiełku w otoczeniu lasu i wody.